کودک و تلويزيون

عنوان بحث هفته :	كودكان و موسيقي در برنامه هاي سيما
نویسنده :	محسن سيفي
تاریخ ارسال :	04/08/ 1388
توضیحات :	در زندگی هر روز کودکان، موسیقی حضور دارد. آنان نیز مانند ما در طی روز شنونده‌ی انواع موسیقی اند با این تفاوت که بیشتر آنچه آنان گوش می دهند موسیقی کودکان نیست؛ برای اکثر کودکان (به‌جز آنهایی که کلاس موسیقی می روند) موسیقی برنامه‌ی کودک تنها موسیقی ای است که مختص خود آنهاست و آنان را مخاطب قرار می‌دهد که این را هم خودشان انتخاب نمی کنند. درحقیقت ما بزرگترها هستیم که سلیقه‌ی موسیقایی فرزندان‌مان را شکل می دهیم و از آنجا که برنامه‌ی کودک عام ترین و فراگیرترین منشا موسیقی کودک است این نوشتار قصد دارد به بررسی موسیقی این برنامه ها بپردازد. برای وارد شدن به‌موضوع موسیقی کودک و صحبت درخصوص موسیقی ای که در چارچوب برنامه‌ی کودک به فرزندان ما عرضه می شود، قدم اول بیننده‌ی پر‌و‌پا‌قرص شدن این برنامه هاست! شبکه های یک، دو و پنج (در تهران) شبکه هایی هستند که در ساعات مختلف، با عناوین گوناگون و برای گروه های سنی خردسال تا نوجوان، برنامه پخش می کنند. نسبت موسیقی های تولید ایران بسیار بیشتر از انواع غیرایرانی آن است. حال، بیایید شرایطی تخیلی را مجسم کنیم و فرض کنیم که ذهن کودک ما چگونه می توانست به‌گونه ای مطلوب از طریق برنامه‌ی کودک تغذیه‌ی موسیقایی شود. در این دنیای خیالی، مخاطبان برنامه به مرور به درک و شناخت درست و فراگیری از موسیقی سرزمین‌شان می رسند؛ موسیقی ای که با فرهنگ، آداب و رسوم، زبان و زندگی‌شان عجین است. کودکان با سازهای مختلف آشنا می شوند، با شکل آنها، صدای آنها (هم به‌صورت تک‌نوازی و هم گروه‌نوازی) و شاید حتی نحوه‌ی نوازندگی آنها. ریتم های موسیقی ایرانی، هرروزه به گوش بچه ها می رسد و در طی زمان ریتم ایرانی برای آنها مانوس می شود، در حالی‌که کلاس موسیقی و تمرین ساز هم در کار نیست... و چه بسا برای گروه سنی کودک آموزش غیرمستقیم مفیدتر از روش های دیگر باشد؛ آن هم زمانی‌که قصد آشنایی است و نه یادگیری حرفه ای. کودکان وقتی سرودها و آهنگ‌ها را از تلویزیون یاد می گیرند و باخود می خوانند، درحقیقت با فواصل و ملودی موسیقی ایرانی سروکار دارند. برنامه‌ی کودک هرروزه و به‌گونه ای کودک پسند، مخاطبان خود را با موسیقی ایرانی همراه می کند و به این ترتیب بدون وارد شدن به مباحثی نظیر ردیف، مایه، دستگاه و غیره، بچه ها موسیقی ایرانی را یاد می گیرند. آنهایی هم که موسیقی را جدی پی‌گیری می کنند به‌موقع به این موضوعات خواهند پرداخت. در این دنیای فرضی ما، به موسیقی نواحی نیز می توان پرداخت؛ موسیقی ای که بسیار غنی است، محتوایی دارد که با زندگی و پیشینه‌ی مردمش در ارتباطی تنگاتنگ بوده و همانند گویش و زبان خاص هر منطقه، معرف ساکنین آن منطقه است: موسیقی کردی، خراسانی، لری، آذری و ... موسیقی ای که وقتی صحبت از ایران و موسیقی ایرانی در میان است نمی توان به‌راحتی از کنارش گذشت و نادیده انگاشتش. افسانه ها، داستان ها و آداب و رسوم بسیاری با این موسیقی ها درآمیخته است و اتفاقاً بچه ها هم به‌راحتی می توانند با انواع خاصی از این موسیقی محلی ارتباط برقرار کنند. همان‌طور که دانش آموزان در مدرسه جغرافی می خوانند و مطالبی در رابطه با آب وهوا، گیاهان، کوه‌ها و رودها و محصولات کشاورزی و صنعتی و دامپروری مناطق مختلف یاد می گیرند، با موسیقی، میراث ارزشمند فرهنگی و هنری این نواحی هم در برنامه‌ی کودک آشنا می شوند. آشنا كردن كودكان با اين ميراث گرانبها و ارزشمند فرهنگي و هنري از ارزش بالايي برخوردار است و اين مهم از طريق صدا و سيما به نحو شايسته اي قابل دستيابي است. در برنامه هاي پربيننده اي همچون عموپورنگ و فيتيليه به نحو شايسته اي به اين امر پرداخته شده است. پيشنهاد مي شود در كنار پرداختن به موسيقي اصيل ايراني در ساير برنامه هاي كودك و نوجوان، در پژوهشهايي جداگانه به بررسي تأثير اين موسيقي ها بر كودكان و نقش آنها در جهت دهي به ترجيحات موسيقيايي كودكان پرداخته شود.