|
|
|
|
|
24صفر سال 385 ه.ق وفات صاحب بن عباد
اسماعيل بن عباد ،ملقب به صاحب بن عباد و كافي الكفات از بزرگان علم و ادب
در قرن چهارم هجري بشمار مي رود .ولادت او را 16 ذي القعده سال 326 ه.ق و به
قولي 334 گفته اند .
پدرش عباد ،اهل علم و فضل بود از اينرو به تعليم و تربيت اسماعيل از اوان كودكي
همت گماشت و مقدمات علوم را به او آموخت .
اسماعيل نوجواني بيش نبود كه پدر دارفاني را وداع گفت و مادر اسماعيل
را نزد اين عميد ،وزير ركن الدوله ديلمي كه او نيز از بزرگان علم و ادب بود گذاشت
تا به تعليم و تربيت او بپردازد .
در مورد اينكه چه كسي و چرا لقب صاحب را به اسماعيل داده است اختلاف است .
بعضي گفته اند او را به اين جهت صاحب ناميدند كه مصاحب ابن عميد بود و بعضي گفته اند
مويد الدوله ديلمي اسماعليل را مصاحب خود كرد و او را صاحب ناميد .آنچه مسلم
است اين است كه صاحب پس از ابن عميد ،وزير خاندان آل بويه شد و سياست را با
تدريس و تاليف توام كرد .
صاحب تاليفات متعددي دارد كه از آن جمله است :رساله اي در اسماء و
صفات الهي ،رساله اي در امامت ،المحيط در لغت ،نهج السبيل در اصول ،
اخبار الوزراء ،ديوان اشعار ،رساله اي در علم عروض ،رساله اي در
بحث قضا و قدر .
علم و ادب و كمالات صاحب به حدي رسيد كه شهره آفاق شد و او محبوب عام و خاص بود
بطوري كه بسياري از دانشمندان كتابي را تاليف و به صاحب تقديم كرده اند .مرحوم
صدوق كتاب عيون اخبار الرضا ،حسن بن محمد بن حسن قمي كتاب تاريخ قم ،حسين بن علي
بن
بابويه كتاب رجال و تعالبي كتاب لطايف المعارف را به نام صاحب نوشته
است .
در مورد مذهب صاحب بايد گفت كه وي بنا به نظر اكثر محققان شيعه مذهب بوده
است .
صاحب علاوه براينكه در بين شيعيان جايگاه خاصي دارد در بين اهل سنت نيز از
احترام خاصي برخوردار است به طوري كه قريب 500 نفر از شاعران و اهل علم
و ادب او را ستوده اند هرچند بعضي نيز نظير ابوحيان توحيدي ،ابوالعلاء اسدي ،قاضي
عبدالجبار ،ابوالحسن غويري ،ابودلف خزرجي و ابوبكر خوارزمي بر او طعنه زده
اند .
در مورد اخلاق شخصي صاحب گفته اند :وي خوش اخلاق ،بذله گو ،حاضر جواب ،اهل
جود و كرم بود .
وي در 24 صفر سال 385 ه.ق در شهر ري درگذشت .به تصريح ياقوت حموي و ابن خلكان
روزي كه صاحب فوت كرد ،مردم بازارها را بستند و برسراي او گرد آمدند و
ناله سردادند ،آنگاه پيكر او را به اصفهان بردند و آنجا به خاك سپردند .
بعضي از مهمترين منابع مكتوب در مورد شرح حال صاحب عبارتست از :
*يتيمه الدهر ،تعالبي ،بيروت ،دارالفكر 1393 ،ه.ق ،ج 3 ص 188
*معج الادباء ،ياقوت حموي ،بيروت ،دارالفكر 1400 ،ه.ق ،ج 6 ص 168
*روضات الجنات ،محمدباقر خوانساري ،تهران ،اسماعيليان 1390 ،ه.ق
*طبقات اعلام الشيعه ،نوابغ الرواه في رابعه الميات ،آقابزرگ تهراني ،
بيروت ،دارالكتاب العربي 1390 ،ه.ق ،ص 62
*اعيان الشيعه ،سيد محسن امين ،بيروت ،دارالتعارف 1403 ،ه.ق ج 3 ص 328
*الكني و الالقاب ،شيخ عباس قمي ،تهران ،مكتبه الصدر 1368 ،ه.ش ،ج 2 ص
403
*ريحانه الادب ،محمدعلي مدرس تبريزي ،تهران ،نشر كمال ،بي تا ،ج 8 ص 89
*تاريخ تشيع در ايران ،احمد مشكات كرماني ،تهران ،بي نا 1358 ،ه.ش ص 872
كارشناساني كه در مورد اين شخصيت مي توانند برنامه سازان را ياري كنند
آقايان دكتر آينه وند ،دكتر سيد جعفر سجادي ،علي دواني ،محمدباقر محقق و دكتر
انوار هستند .
در مورد اين شخصيت تهيه برنامه تلويزيوني و راديويي مناسب به نظر مي رسد و حتي
قابليت تهيه سريال را نيز دارد .
|
|
|
|
