20  بهمن  1364

عمليات‌ والفجر ( 8 ) در منطقه‌ فاو

بيستم‌ بهمن‌ ماه‌ سال‌ / 1364 عمليات‌ والفجر( 8 )

عمليات‌ ظفرمند والفجر 8 در ساعت‌ 22 بامداد مورخ‌ 64/11/20 با رمز مبارك‌
>يازهرا) س‌ <(در منطقه‌ عملياتي فاو به‌ وسعت‌ 800 كيلومتر مربع‌ ،به‌ مدت‌ 78
روز و با
هدف‌ تامين‌ و تصرف‌ شبه‌ جزيره‌ فاو و كوتاه‌ كردن‌ دست‌ رژيم‌ متجاوز عراق‌ از آبهاي‌
خليج‌ فارس‌ بوقوع‌ پيوست‌ و طي آن‌ شهر بندري‌ فاو ،اسكله‌ء فاو و تاسيسات‌ نفتي شمال‌ و غرب‌
شهر
فاو شامل‌ 60 مخزن‌ عظيم‌ نفتي و لوله‌ء انتقال‌ و اسكله‌ء قشله‌ و راس‌ الشبيه‌ ،كارخانه‌ءتصفيه‌

و بسته‌ بندي‌ نمك‌ پايگاههاي‌ نيروي‌ دريايي عراق‌ و 3 سكوي‌ پرتاب‌ موشك‌ به‌ سطح‌ دريا و مركز

پشتيباني نيروي‌ دريايي عراق‌ ، شامل‌ رادارهاي‌ هدايت‌ كننده‌ و استراق‌ سمع‌
آزاد شدند.از تجهيزات‌ منهدم‌ شده‌ دشمن‌ مي توان‌ 74 فروند هواپيما 7 ،فروند ناوچه‌ء جنگي
11 ،فروند هليكوپتر 600 ، دستگاه‌ تانك‌ و نفربر 150 ، قبضه‌ انواع‌ توپ‌ ،
دهها فروند قايق‌ 500 ، دستگاه‌ خودرو نظامي و وارد آوردن‌ خساراتي به‌
ناوچه‌ء جنگي ياد كرد.
همچنين‌ در اين‌ عمليات‌ پيروزمندانه‌ كه‌ توسط نيروي‌ زميني سپاه‌ پاسداران‌ انقلاب‌ اسلامي

انجام‌ شد يگانهاي‌ بسياري‌ از دشمن‌ منهدم‌ گ‌رديد كه‌ ما به‌ ذكر تعداد محدودي‌ از آنها
اكتفا مي كنيم‌.
ـانهدام‌ كامل‌ لشكر 26 پياده‌ تقويت‌ شده‌ و لشكر گ‌ارد صدام‌ ، انهدام‌ كامل‌ تيپ‌، 704
گ‌ردانهاي‌ 1 و 2 و 3 از تيپ‌ ،104 يك‌ گ‌ردان‌ از تيپ‌ 74 لشكر ،11 تيپ‌ 28 از لشكر
،8گ‌ردان‌ 5 كماندويي لشكر ،26 گ‌ردان‌ 2 از تيپ‌ 144 و ...تعداد به‌ هلاكت‌ رسيدگ‌ان‌
نيز بيش‌ از 50 هزار نفر و تعداد اسرا 2000 نفرگ‌زارش‌ شده‌ است‌.
با توجه‌ به‌ عدم‌ تامين‌ مناطق‌ متصرفه‌ اي‌ كه‌ در سلسله‌ عمليات‌ نظامي پس‌ از فتح‌ خرمشهر
توسط ارتش‌ و
سپاه‌ به‌ صورت‌ مشترك‌ انجام‌ گ‌رفت‌ ،منطقه‌ فاو از آن‌ جهت‌ براي‌ انجام‌
عمليات‌ انتخاب‌ شد كه‌ ضرورتا مي بايست‌ علاوه‌ بر دارا بودن‌ ويژگ‌يهاي‌ لازم‌ جهت‌
تاثيرگ‌ذاري‌ بر روند تحولات‌ سياسي ـ نظامي جنگ‌ ،پس‌ از تصرف‌ نيز از شرايط و مشخصه‌ هاي‌ لازم‌

براي‌ حفظ و نگهداري‌ در مقابل‌ پاتك‌ هاي‌ دشمن‌ برخوردار باشد .زمين‌ منطقه‌ فاو علاوه‌
بر ارزش‌ سياسي ـ نظامي ، به‌ لحاظ فراهم‌ سازي‌ امكان‌ حضور مقتدرانه‌ ايران‌ در
خاك‌ عراق‌ و موقعيت‌ جغرافيايي و طبيعي داراي‌ ارزش‌ استراتژيك‌ نيز بود و همچنين‌ معضلات‌
ناشي از عدم‌ تامين‌ مناطق‌ عملياتي پيشين‌ و مقابله‌ با فشارهاي‌ دشمن‌ پس‌ از تصرف‌ منطقه‌
را حل‌ مي
كرد زيرا با تلاقي بودن‌ سواحل‌ رودخانه‌ اروند در هر دو سو و نيز وجودعارضه‌
كارخانه‌ نمك‌ ، عملا قسمت‌ اعظم‌ زمين‌ منطقه‌ را براي‌ دشمن‌ غيرقابل‌ استفاده‌ كرده‌ بود
و اين‌ مساله‌ ، كارآيي زرهي ارتش‌ عراق‌ را كاهش‌ مي داد .همچنين‌ احاطه‌ آب‌ از سه‌
قسمت‌ موجب‌ شده‌ بود پدافند در برابر دشمن‌ تنها در يك‌ قسمت‌ انجام‌ شود و آسيب‌ پذيري‌
از جناحين‌ را كاهش‌ دهد.
پس‌ از شروع‌ عمليات‌ ، لشكرهاي‌ خط شكن‌ از سه‌ محور براي‌ محاصره‌ و تصرف‌ شهر فاو پيشروي‌
مي كنند .لشكر 5
نصر و لشكر عاشورا از سمت‌ راست‌ ، لشكر 25 كربلا از محور مياني و از محور سمت‌ چپ‌
تا راس‌ البيشه‌ لشكرهاي‌ ولي عصر)عج‌ ، (تيپ‌ المهدي‌) عج‌ (و لشكر فجر پس‌ از عبور از موانع‌

آبي با قدرت‌ تمام‌ اقدام‌ به‌ انهدام‌ نيروهاي‌ دشمن‌ و محاصره‌ شهر فاو مي كنند .لشكر پنج‌
نصر
پس‌ از نبردي‌ سنگين‌ در نخلستانهاي‌ غرب‌ اروند رود خود را به‌ جاده‌
البهار مي رساند و در آن‌ جا مستقر مي شود .لشكر عاشورا نيز باحركتي تحسين‌ برانگيز موفق‌
مي شود كشتي دشمن‌ را غرق‌ و پس‌ از آن‌ اسكله‌ چهار چراغ‌ را فتح‌ كند . اين‌ دو لشكر با هماهنگي

دقيق‌ و به‌ رغم‌ مشكلات‌ فراواني كه‌ در انتقال‌ نيرو به‌ غرب‌ رودخانه‌ و مواجهه‌
باعناصر دشمن‌ داشتند ، لحظه‌ به‌ لحظه‌ موانع‌ را از سر راه‌ برداشته‌ و شهر فاو را در
قسمت‌ شمال‌ به‌ محاصره‌ در آورند . لشكر 25 كربلا با هجوم‌ بي امان‌ به‌ دژهاي‌ دفاعي
شهر فاو بر سر نيروهاي‌ بعثي فرود مي آيد و موانع‌ مقدماتي را از ميان‌ برده‌ و
سربازان‌ بعثي را وادار به‌ فرار به‌ داخل‌ شهر مي كند .لشكرهاي‌ عمل‌ كننده‌ در جنوب‌ نيز با
سرعتي تحسين‌ برانگيز تمامي موانع‌ را تا راس‌ البيشه‌ از سر راه‌ برمي داشتند و موفق‌ شدند

خود ر ابه‌ خورعبدا ...برسانند .سرانجام‌ لشكر 25 كربلا با در هم‌ كوبيدن‌ مقاومتهاي‌
دشمن‌ و دفع‌ حملات‌ هوايي ، با پيروزي‌ تمام‌ ،وارد شهر فاو شدند و پرچم‌ مبارك‌
>يا ثامن‌ الايمه‌) ع‌ ) <(كه‌ مدتها بر فراز گ‌نبد رفيع‌ امام‌ رضا) ع‌ (درمشهد مقدس‌ در
اهتزار بود (به‌ دست‌ فرمانده‌ اين‌ لشكر بر بالاي‌ مناره‌ مسجد فاو نصب‌ شد.
حضور نظامي ايران‌ در فاو ، تزلزل‌ و بي ثباتي حكومت‌ بغداد و نيز ضعف‌ و ناتواني
ارتش‌ عراق‌ را در پي داشت‌ .به‌ همين‌ جهت‌ فشارهايي پي در پي دشمن‌ در هوا و زمين‌
قابل‌ پيش‌ بيني بود .دشمن‌ پس‌ از ناتواني در باز پس‌ گ‌يري‌ يكباره‌ فاو ،پيشروي‌ لاك‌
پشتي را آغاز كرد تا بلكه‌ بتواند قسمتهاي‌ محدود تري‌ را تصرف‌ كند .در اين‌ ميان‌ خط
تبليغاتي رسانه‌ هاي‌ جهاني در تحركات‌ دشمن‌ بي تاثير نبود ، چنانچه‌ نشريه‌ واشنگتن‌
پست‌ طي گ‌زارشي نوشت‌ :عراق‌ نمي تواند اجازه‌ دهد ايرانيها در اين‌ شهر باقي
بمانند ،زيرا اين‌ مسله‌ به‌ احتمال‌ قوي‌ عواقبي تضعيف‌ كننده‌ از نظر روحي و سياسي در داخل‌

عراق‌ و نيز در كشورهاي‌ همسايه‌ خواهد داشت‌ ...تصرف‌ شبه‌ جزيره‌ فاو توسط نيروهاي‌ ايران‌
و
غافلگيري‌ عراقيها ، بطوري‌ كه‌ هنوز هم‌ موفق‌ به‌ بيرون‌ راندن‌ سربازان‌ ايراني از منطقه‌
نشده‌
اند ،بغداد را سخت‌ سرافكنده‌ كرده‌ است‌ .راديو بي بي سي نيز طي نفسيري‌ اظهار
داشت‌ :ايران‌ بخوبي در زمين‌ از عهده‌ نيروها بر آمد و تصرف‌ اين‌ همه‌ اراضي عراق‌ ،
ضربه‌ اي‌ تحقير آميز به‌ عراق‌ وارد كرده‌ است‌ .از نظر سياسي ، تبعات‌ ناشي از فتح‌
فاو به‌ منزله‌ تغيير در ماهيت‌ سياسي جنگ‌ نيز بود ،به‌ اين‌ معنا كه‌ اتخاذ استراتژي‌ دفاع‌
مطلق‌
از سوي‌ عراق‌ ، پس‌ از فتح‌ خرمشهر ، با اين‌ هدف‌ كه‌ جنگ‌ در روند فرسايشي ، سرانجام‌
منتهي به‌ پذيرش‌ صلح‌ از سوي‌ ايران‌ شود .اما فتح‌ فاو و ارتقاي‌ موقعيت‌ سياسي و نظامي
ايران‌ در شمال‌ خليج‌ فارس‌ ،عملا منجربه‌ پيدايش‌ شرايط جديدي‌ شد كه‌ هيچگونه‌ مطابقتي با
مشخصه‌ هاي‌
جنگ‌ فرسايشي نداشت‌ .شواري‌ امنيت‌ ، در پي اين‌ تحولات‌ و تغيير موازنه‌ قوا به‌ سود ايران‌،

در تاريخ‌ ، 1364/12/3اقدام‌ به‌ تهيه‌ پيش‌ نويس‌ و صدور بيانيه‌ مهمي كرد كه‌ د ربند سوم‌
آن‌
آمده‌ است‌ :دبيركل‌ از ايران‌ و عراق‌ بخواهد كه‌ دو كشور بي درنگ‌ در زمين‌ ،
دريا و هوا آتش‌ بس‌ را رعايت‌ كرده‌ و بلافاصله‌ تمام‌ نيروهاي‌ خود را تا
مرزهاي‌ بين‌ المللي شناخته‌ شده‌ ،به‌ عقب‌ بكشند .قبلا در سخت‌ ترين‌ شرايطي كه‌ جمهوري‌ اسلامي

مورد تهاجم‌ قرار مي گ‌رفت‌ ،سازمان‌ ملل‌ تنها اقدام‌ به‌ صدور بيانيه‌ اي‌ مي كرد كه‌
در آن‌ صرفا اظهار تاسف‌ مي شد اما پس‌ از فتح‌ فاو با صدور قطعنامه‌ اي‌ جديد به‌
شماره‌ 582 عملا به‌ سود عراق‌ موضعگيريي كرد.

منابع‌ مورد استفاده‌ عبارتند از:

ـكارنامه‌ سپاهيان‌ اسلام‌ در هشت‌ سال‌ دفاع‌ مقدس‌ / نمايندگ‌ي ولي فقيه‌
ـكارنامه‌ توصيفي سپاهيان‌ اسلام‌ در هشت‌ سال‌ دفاع‌ مقدس‌ / علي سميعي
ـروزها و رويدادها / علي بري‌ ديزجي ، محمدرضا مطيعان‌ و مجيد تركاشوند /
انتشارات‌ زهد
ـوفا تا شلمچه‌ / مركز مطالعات‌ جنگ‌ سپاه‌
ـاز خرمشهر تا فاو / مركز مطالعات‌ جنگ‌ سپاه‌

کليه حقوق اين سايت متعلق به مرکز تحقيقات سازمان صداوسيما است.