ايجاد فضاي پژوهشي، نخستين رويکرد
دسترسي آسان به دادههاي پژوهشي در فضاي اينترنت، نخستين هدف در برپايي وب سايت مرکز تحقيقات است. اين هدف در خدمت مأموريت ا صلي اين مرکز تعريف گرديد تا از اين طريق، محملي براي عرضه نتايج نو و متقن پژوهشي فراهم آيد.
سنجش اثرات و ميزان کارآيي برنامهها، وظيفهاي است که در روند رشد و تخصصي شدن مرکز تحقيقات در اولويت بوده و هست؛ کار ويژهاي که سبب ميشود برنامهسازي مبتني بر نياز مخاطب باشد و از خواستههاي او و جامعهاش پيروي کند. محوريت «رسانه» در تمام پژوهشهاي کيفي و کمي که در اين مرکز انجام ميشود، زمينهاي است براي شکلگرفتن کانوني که تمام پژوهشگران علاقهمند اين حوزه بتوانند به آساني از تازهترين نتايج تحقيقي مطلع شوند، کانوني در دل «رسانه ملي» که رويکردي تعاملي را پيش گرفته تا در دادو ستد ايدههاي و انديشهها به پويايي پژوهش به ويژه در حوزه «ارتباطات و رسانه» ياري رساند. اين چنين بود که محوريت «پژوهش» در طراحي وب سايت مرکز تحقيقات در صدر اهداف ديگر قرار گرفت. حال به روز کردن دادههاي تحقيقي، گردآوري اخبار پژوهشي و دريافت ايدههاي نو به ارتباطي دو سويه ميانجامد تا بيش از پيش نقش کانوني مرکز تحقيقات صداوسيما در حوزة پژوهش برجسته شود.
با اين رويکرد «پژوهش» قالبها و مضامين چند گانهاي در صفحات وب سايت مرکز گنجانده شد هر يک از اين قالبها متناسب با کارکرد شاخههاي تحقيقي داخل مرکز و هم جهت با نياز محققان به وجود آمد. شرح کوتاه هر يک از آنها در زير براي روشن کردن اين کارکردهاست.
اخبار پژوهشي
اين بخش در صفحة اصلي قرار دارد. اخبار پژوهشي در حوزة علوم انساني با گرايش ارتباطات و رسانه در اين بخش گرد ميآيد. «تازگي» و «سودبخشي» دو عنصري است که خبر را مهمترين مقوله اطلاعاتي کرده است. با در نظر داشتن اين دو ويژگي، اخبار داخل و مرکز و سازمان صداوسيما يا خارج از آن حتي خبرهايي با پوشش بينالمللي در اين قسمت قرار ميگيرد. هدف اين است که کاربران، تازههاي دنياي پژوهش را ببينند، سير رويدادهاي آن را دنبال کنند و در اين فرآيند مطالعاتي به الگوها و ايدههاي نوتري دست يابند.
پژوهشهاي مرکز تحقيقات
اين قسمت پژوهشهاي داخل مرکز را معرفي و دستهبندي ميکند. چنانچه شيوة تحقيقي در مرکز مبتني بر روشهاي علمي گوناگون است، دستهبندي پژوهشها نيز همان سبک و سياق را دنبال ميکند. هر يک از مقولههاي نظرسنجي، اثرسنجي، نيازسنجي، ارزشيابي، اسنادي و تحليل محتوا در برگيرندة دستهاي از پژوهشهاست که روش تحقيقي واحدي دارند. موضوعات تحقيقي نيز چنانچه گفته شد عبارتند از: ارتباطات، برنامههاي تلويزيوني و راديويي، مسائل سياسي، اجتماعي و اقتصادي. هدف اصلي اين بخش در دو سطر زير خلاصه ميشود:
○ کمک به واحدهاي برنامهساز سازمان در زمينه تحقيقات کاربردي، براي ساخت و توليد برنامههاي راديويي و تلويزيوني.
○ ارائه تحقيقات راهبردي در زمينه مسائل اجتماعي، سياسي، فرهنگي و ديگر زمينههاي مورد نياز.
چکيده پژوهشها
عصارة هر پژوهش، موضوع، روش تحقيق و مهمترين نتايج را در بر ميگيرد. مطالعة چکيده، خواننده را سريع و آني با تحقيق پيشرو آشنا ميسازد و پيشزمينهاي براي ورود او به مطلب است. با به روز شدن چکيده پژوهشهاي مرکز ميتوان هم سابقهاي از روند فعاليتهاي تحقيقي مرکز که در اختيار کاربران قرار داد و هم اطلاعات مفيد و کوتاهي پيرامون پژوهشهاي درخواستي برايشان فراهم آورد. براي وارد شدن بايد کليد واژهها يا عنوان، نام نويسنده و سال را به عنوان رمز استفاده از اين چکيدهها به کار گرفت.
مقالات پژوهشي لاتين
زبان انگليسي زبان علمي و بينالمللي دنياست. بسط و توليد علم در هر نقطه دنيا و به هر زباني که باشد، به زبان بينالمللي برگردانده ميشود تا فراگيرتر شود. براي پيوستن به اين جريان، راهي نيست جز اينکه علم را از طريق اين زبان نيز فرا گرفت. و متناسب با فرهنگ و باورهاي خود به کار برد. برپايي اين قسمت نيز با همين ايده به انجام رسيد تا پژوهشگران و کاربران محقق ضمن آشنايي با پژوهشهاي علمي سراسر دنيا، آنها را در قالبي هماهنگ با فرهنگ و ارزشها بومي خود به کار گيرد.
تسهيل فضاي مطالعاتي دومين رويکرد
مطالعه، زمينهساز پژوهش است. پيوستگي «مطالعه و پژوهش» سبب شد صفحات بسياري از وب سايت مرکز تحقيقات با رويکرد مطالعاتي طراحي شود. الکترونيکي کردن فهرست کتابها، ارائه کتابهاي ديجيتالي و ديگر امکانات موجود در اين صفحهها، امکان مطالعه سريع و آسان را فراهم ميکند.
«يافتن موضوع پژوهش»، «آشنايي با پيشينه موضوع» و «ادبيات تحقيق» سه مقوله آشنا براي پژوهشگران است و اين هر سه بدون مطالعه ممکن نيست. «خواندن» و «بيش خواندن» به شناخت بيشتر موضوع ميانجامد. محقق با ابزار مطالعه، بيش از ديگران در دنياي پيرامون خود سير ميکند، ضعفها و کاستيها را ميشناسد، آن گاه با نگاه تحقيقي به چارهجويي ميپردازد. پيش از پرداختن به موضوع و در جريان تحليل آن، مطالعه ميتواند چشم پژوهشگر را باز کند و زواياي ناپيدا را براي او روشن سازد. بنابراين دسترسي به کتابها، مقالهها و پژوهشها مسير تحقيق را هموارهتر و دستاندازهاي پيش پاي پژوهشگر را به حداقل ميرساند.
اين چنين يافتن و دستيابي به منابع سبب شده بود که پژوهشگر با ارادهاي محکم جور بسياري متحمل شود، راه بسياري بپيمايد، به کتابخانههاي عمومي و خصوصي بسياري سر بزند تا شايد آنچه ميخواهد بيابد اماحالا به فراخور فنآوريهاي نوين زمان آن رسيده است که مسير يافتن منابع براي پژوهشگر کوتاه و دغدغه او کمک شود. هم اکنون ميتوان از طريق رسانههاي الکترونيکي و سريعترين آنها ـ اينترنت ـ کتابها و منابع فراواني را هم چون يک کتابخانه شخصي بزرگ در اختيار پژوهشگر قرار داد تا او در فضاي آرام و به دور از دردسر «دويدن و يافتن و البته گاه نيافتن» بنشيند و مطالعه کند. سايت مرکز تحقيقات نيز براي کمکردن فاصلهها و دسترسي آسان به منابع مطالعاتي صفحات زير را طراحي کرده است.
کتابخانه در وب سايت
* معرفي کتابخانه مرکز: در اين صفحه تعداد منابع، چگونگي عضويت و ديگر امکانات موجود توضيح داده ميشود. اعضاي غير عضو نيز ميتوانند وارد کردن کليد واژهها به فهرست منابع مرتبط با موضوع پژوهشي خود دست يابند.
* تازههاي کتاب: اين صفحه در برگيرنده کتابهايي است که به تازگي به فهرست منابع کتابخانه افزوده شدهاند. اين قسمت ضمن فهرستبندي منابع فوق، اطلاعات بيشتري درباره موضوع کتاب در اختيار کاربران قرار ميدهد.
* کتابخانه ديجيتال: يک بانک اطلاعاتي بزرگ است که بيشتر از يازده هزار نمايه پژوهشي را در 300 جلد کتاب تخصصي ذخيره کرده است. با وارد کردن واژههاي پژوهشي ميتوان به منابع مورد نياز دست يافت.
* دانلود کتاب: منابع ذخيره شده در اين قسمت دربرگيرنده موضوعات مختلف اجتماعي، اقتصادي، سياسي، ديني و مذهبي است. نام کتاب، نويسنده، مترجم، سال انتشار، ناشر و فايل کامل آن در اين صفحه قرار دارد.
* ارتباط با ساير کتابخانهها: از طريق اين صفحه ميتوان با ديگر کتابخانهها مرتبط شده و از امکانات موجود آنها استفاده کرد.
انتشارات مرکز در وب سايت
ـ فصلنامه «پژوهش و سنجش»: اين نشريه موضوعات گوناگون را از منظر رسانه اي بررسي کرده است و در قالب پژوهشي آنها را ارزيابي و نقد ميکند. در حال حاضر 52 شماره از اين فصلنامه در اين صفحه ذخيرهسازي شده که در اختيار کاربران قرار دارد.
ـ فصلنامه «فرهنگ مردم ايران»: اين نشريه گونههاي مختلف فرهنگ عامه ايراني را بررسي ميکند، آداب متنوع را به تصوير ميکشد و از دل فرهنگ بومي اين سرزمين، به يافتههاي تحقيقي دست مييابد. در اين صفحه ميتوان به آرشيو اين نشريه و مقالههاي آن دست يافت.
ـ ماهنامه «پيام پژوهش»: اين نشريه رويکرد خبر و اطلاعرساني دارد. با اين هدف اخبار و گزارشهاي مختلف به خصوص در حوزه پژوهش در اين ماهنامه گردآوري ميشود. مصاحبهها و مقالههاي موجود در آن به نقد و آسيبشناسي حوزة پژوهش ميپردازد و راهکارهاي بسياري براي آن ارائه ميدهد. در اين صفحه آرشيو کامل ماهنامه ذخيرسازي شده است.
ـ کتابهاي منتشر شده: در اين قسمت کتابهاي منتشر شده مرکز همراه فصل اول اين کتب ذخيره شده است. اين کتابها بيشتر رويکرد پژوهشي دارد و نمونههاي برجستهاي در حوزه تأليف و ترجمه به حساب ميآيد.
اطلاع رساني رويکردي براي ارتباط دوسويه
در ميان کارکردهاي گوناگون يک رسانه بيشک «اطلاع رساني» از نقشي ممتاز برخوردار است. رسانههاي نوشتاري، ديداري ـ شنيداري و جديدترين آنهاـ وب سايتهاـ با هر هدف که شکل بگيرند، سعي دارند هر آنچه را که متناسب با هدفشان مييابند، گردآورند و مخاطب را از آن مطلع سازند. اطلاعات متنوع و پيوسته يک رسانه ضمن ارائه اطلاعات کامل به جستجوگران، زمينه ارتباط دوسويه را نيز فراهم مي آورد.
بر همين اساس، در وب سايت مرکز تحقيقات نيز در کنار ديگر کارکردها، «اطلاعرساني» مورد توجه ويژه قرار گرفت و بخشهايي براي تحقق آن طراحي شد. اگر چه در نگاهي کلي همه اجزاي سايت به قصد انتشار اطلاعات در حوزه پژوهش با هم پيوند يافتهاند، با اين حال بخشهايي چون اخبار پژوهشي کشور ، معرفي گروههاي علمي، گروه کودک، سمينارها و همايشها و سايتهاي مفيد، بيشتر «رويکرد اطلاعاتي» طراحان سايت را تامين ميکند.
اخبار پژوهشي کشور: بخش جديدي در وب سايت است که با هدف جمعآوري و پيگيري خبرهاي پژوهشي در سراسر کشور طراحي شد. اين بخش در پي آن است که با رصد کردن حوزه هاي پژوهشي و مراکز علمي، اطلاعاتي را که براي پژوهشگران مفيد است، فراهم آورد.
معرفي گروههاي علمي: گروههاي علمي چندگانة پژوهشي در مرکز، هر کدام نقش ويژهاي بر عهده دارند. اين بخش درصدد است با اطلاع رساني درباب حوزه کاري هر يک از اين گروهها، امکان ارتباط با آنها را فراهم آورد.
گروه کودک:
اگر چه گروه «کودک و رسانه» يکي از گروههاي علمي مرکز تحقيقات است، اما به سبب حساسيت گروه سني کودک و تنوع فعاليت در اين حوزه پژوهشي سايت ويژهاي به نام «کودک و رسانه» طراحي شد. تازههاي اخبار، تازههاي پژوهش،تازههاي مقالات و تازههاي کتاب در کنار بخشهاي ديگر، مطالب اين صفحه را تشکيل ميدهند تا پژوهشگران با تازهترين فعاليتهاي اين حوزه آشنا شوند.
سمينارها و همايشها:
عنوان، زمان و مکان همايشهاي مرتبط با حوزه ارتباطات و رسانه در اين صفحه گنجانده شده است. اطلاع رساني درباره همايشهاي ارتباطي و رسانه محور، امکان شرکت پژوهشگران را در اين فعاليتهاي علمي فراهم ميکند.
سايتهاي مفيد:
اسامي سايتهاي داخلي و خارجي که در حوزه ارتباطات فعال هستند، در اين بخش به تفکيک در پنج گروه اصلي سايتهاي اسلامي، حوزه ارتباطات و رسانه، موتورهاي جستجو، اخبار و تازههاي پژوهش و وزارتخانهها، سازمانها و نهادهاي دولتي قرار گرفتهاند. شايان ذکر است هر کدام از اين پنج گروه به زير گروههايي نيز تقسيم شدهاند.
